Hoofdstuk 14 Zwartboek over orgaandonatie

Waar gaat het naar toe
bijgewerkt 15-4-2026

Het motto van orgaandonatie is: EEN LEVEN REDDEN JE HEBT HET IN JE. Dat motto is achterhaald.

Isabelle Dinoire, de vrouw bij wie als eerste een gedeeltelijke gezichtstransplantatie werd uitgevoerd, is overleden in 2016. Dinoire liep in 2005 ernstige verminkingen op aan het hoofd doordat ze werd aangevallen door haar labrador terwijl ze lag te slapen. Chirurgen gaven haar een nieuwe neus, kin en mond afkomstig van een donor. Hoewel het resultaat een succes mocht worden genoemd kampte de Française jarenlang met afstotingsverschijnselen. Ze werd ziek als reactie op een nieuwe huidtransplantatie. Toen werden er ook twee kwaadaardige tumoren gevonden mogelijk veroorzaakt door de zware medicijnen die ze moest slikken om de afstoting van de huid tegen te gaan. Die ‘levensreddende transplantatie’ werd haar dood . [1].

De ontwikkelingen bij orgaan- en weefseltransplantatie staan niet stil. In de huidige ontwikkelingen lijkt er niet te worden gekeken naar wat kunnen we doen om te zorgen dat er steeds minder donoren nodig zijn, nee, er wordt meer en meer gericht gezocht op uitbreiding van de mogelijkheden. Genezing van patiënten is dan allang niet meer de motivatie. Cosmetische en praktische toepassingen lijken steeds meer aan bod te komen. Er gaan al berichten rond over de transplantatie van een hoofd, die berichten zijn nu nog onbevestigd. Lichaamsdelen worden al wel getransplanteerd. In Nederland is al een complete buikwand getransplanteerd. In 2019 werd de eerste transplantatie van twee handen in Nederland uitgevoerd. Met veel bombarie werd bekend gemaakt dat de donor overleden was. In de praktijk blijkt dat de donatie is geschiedt door een hersendode donor, een verre van overleden patiënt. Niet de donor had toestemming gegeven voor deze experimentele operatie, maar de naasten van de patiënten hebben dat gedaan. Penissen worden met succes getransplanteerd, het resultaat is dat de echtgenote van deze getransplanteerde is bevallen van een gezond kind.

Ook baarmoeders worden nu met succes getransplanteerd uit hersendode donoren. In België heeft met succes een dergelijke transplantatie plaatsgevonden en is een gezonde baby geboren. Ook in Brazilië is al een baby geboren uit een getransplanteerde baarmoeder. Wat de afstotingsmedicatie die de moeder moet slikken om de baarmoeder niet af te stoten voor gevolgen heeft voor die baby’s is nog onbekend. Op dit moment kunt u uw baarmoeder nog niet van donatie uitsluiten. In voorkomend geval zal aan de familie toestemming worden gevraagd, iedere vrouw moet hierover dus apart haar wensen bekend maken aan de familie. Een Nederlandse vrouw onderging in 2019 in België een transplantatie van een gehoorgang en een trommelvlies. Haar Nederlandse arts was daarbij aanwezig en wil dit in Nederland ook gaan uitvoeren. Daarvoor is wel de opbouw van een weefselbank nodig.

In het buitenland zijn ontwikkelingen gaande die zeer hoopvol zijn. In de staat Brunswick (Canada) staat nu duidelijk in de wet dat organen mogen worden verwijderd als de donor dood is verklaard maar nog niet is overleden. Daar is geen speld tussen te krijgen. Je leeft nog als je doneert. Op de website van de NTS staat vrijwel hetzelfde. Je bent wettelijk doodverklaard maar volgens de NTS ook medisch en dat is gezwam. Je wordt volledig medisch verzorgd en dat doen we alleen met levenden. [1]

[1] laws.gnb.ca/en/document/cs/2023,%20c.24

In de Staat Kentucky (USA) is op 7-4-2026 de Wet op orgaandonatie aangepast. Indien gedurende de procedure om de organen te verwijderen blijkt dat de patiënt reageert moet de procedure direct worden onderbroken als een van de betrokkenen in het proces daar om vraagt. Een van de reacties die wordt benoemd is het verhogen van de bloeddruk c.q. hartslag. Om deze reden is in Nederland altijd een narcotiseur aanwezig bij een uitnameoperatie, om de bloeddruk en hartslag te regelen. In de Staat Kentucky benoemt men deze reactie tijdens de uitname operatie nu als een teken van leven en moet de status van de donor worden herbeoordeeld. Hoe gaan we daar vanaf nu mee om in Nederland? [1]

[1] https://apps.legislature.ky.gov/record/26rs/hb510.html

Het is nu al mogelijk om bot en huid uit een 3D printer te laten komen. Huidcellen worden gebioprint door middel van bloedplasma waar de bio-inkt van wordt gemaakt. Bot wordt gebioprint door gebruik te maken van menselijke stamcellen,aan de bio-inktmassa wordt calciumfosfaatbotcement toegevoegd. Voordeel van deze stukken huid en bot is dat bij de ontvanger geen afstotingsreacties zullen optreden [3].

In Zuid Afrika is met succes een met behulp van 3D-printing een middenoor getransplanteerd, dat zijn de goede ontwikkelingen [4]

Alle vormen van donatie zijn prima, mits de donor volledig wordt geïnformeerd en daar ontbreekt het vooral aan.

Er zijn ook ontwikkelingen gaande die naar mijn mening prioritiet moeten krijgen:
Ten eerste: recent maakte de Nederlandse Transplantatie stichting bekend dat er mensen van de wachtlijst voor transplantatie konden worden afgevoerd omdat ze inmiddels waren hersteld. Kort daarna maakte de NOS op 25 oktober 2024 bekend dat het diabetesmedicijn semaglutide, beter bekend onder de merknamen Ozempic en Wegovy effectief blijkt te zijn voor herstel van chronische nierschade. Dit blijkt uit nieuw Gronings onderzoek. Schade en ontstekingen aan de nieren nemen duidelijk af. [1]
Ten tweede: er wordt gewerkt aan de ontwikkeling van implanteerbare kunstnieren. Deze technische ontwikkeling zou prioriteit moeten krijgen. [2]
Ten derde: er wordt gewerkt aan de ontwikkeling van organen middels weefselkweek en 3D printing. Hier moet meer (financiële) inzet op komen. Het is al mogelijk om kleine niertjes te kweken. [3]
Ten vierde: techniek neemt al een belangrijke plaats in bij orgaanfalen. Ondersteuningsharten blijken al lang met goed resultaat te worden ingezet. Inzet op technische verbetering zou prioriteit moeten zijn. Ook blijken er al goed werkende kunstharten te worden geplaatst. Bijzonder om te vernemen dat deze alleen ter overbrugging worden geplaatst tot er een donorhart beschikbaar is.
Ten vijfde: er moet meer aandacht komen om orgaanfalen te voorkomen. Veel medicatie veroorzaakt orgaanfalen. Ook de mRNA-injecties die worden gegeven aan veelal gezonde mensen om corona te voorkomen veroorzaken orgaanfalen. Het gegeven middel lijkt hier erger te zijn dan de ziekte die zou moeten worden bestreden.

[1] https://nos.nl/artikel/2542092-populair-afslankmiddel-ozempic-helpt-ook-bij-chronische nierschade.
[2] https://www.umcutrecht.nl/nieuws/van-dialyse-naar-implanteerbare-kunstnier
[3] https://www.nvn.nl/publicaties/columns/update-stamcelonderzoek/transplanteren-van mini niertjes/#:~:text=Cathelijne%20van%20den%20Berg%20(Leids,’Poffertjes%20gemaakt%20uit%20 stamcellen.

[1] https://zorgnu.avrotros.nl/nieuws/detail/vrouw-met-gezichtstransplantatie-overleden/
[2] https://www.transplantatiestichting.nl/columns/gert-van-dijk/nieuwe-transplantaties-nieuwe-ethische-vragen
[3] Noord-hollands Dagblad 12-7-2019 “Astronauten moeten zelf huid en bot printen”
[4] https://www.theepochtimes.com/south-african-doctor-cures-deafness-with-1st-ever-middle-ear-transplant-using-3d-technology_2926805.html?fbclid=IwAR0tsPk1rwgClG-N-xZAC3cio4xzaP-4dGfn360jRKdFnSW1QBi_lsybFWM

Waar gaat het naar toebijgewerkt 15-4-2026

Waar gaat het naar toe
bijgewerkt 15-4-2026